KM : การจัดการเรียนการสอนโดยเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ

วิทยากร – ผศ.ดร.อุดม ทิพราช และทีมงาน _๖ ต.ค. ๒๕๕๔

การจัดการเรียนการสอนโดยเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ หมายถึง การจัดการเรียนการสอนให้ผู้เรียนมีบทบาทสำคัญในการเรียนรู้ ผู้สอนจะต้องพยายามจัดกิจกรรมให้ผู้เรียนได้สร้างความรู้ ได้มีปฏิสัมพันธ์กับบุคคล สื่อ และสิ่งแวดล้อมต่างๆโดยใช้กระบวนการต่างๆเป็นเครื่องมือในการเรียนรู้ และผู้เรียนได้มีโอกาสนำความรู้ไปประยุกต์ใช้กับสถานการณ์อื่นๆได้
เทคนิคการจัดการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ 3 ประเด็นคือ

1. เทคนิคการจัดกิจกรรมที่ส่งเสริมให้ผู้เรียนสร้างความรู้ด้วยตัวเอง
ผู้เรียนสามารถสร้างความรู้จากสิ่งที่เขาเรียนรู้และเข้าใจในสมองมีโครงสร้าง
ความรู้เดิมที่มีอยู่ อาจทำโครงสร้างความรู้นั้นให้มีแขนงเพิ่มขึ้นโดยโครงสร้างเดิม
ไม่เปลี่ยนแปลง หรืออาจปรับเปลี่ยนโครงสร้างเดิมเพื่อให้สามารถรับข้อมูลใหม่
เพิ่มขึ้นได้

หน้าที่ของผู้สอน
1.ช่วยให้ผู้เรียนได้จัดระบบระเบียบของข้อมูลเพื่อจำได้ง่ายและนำมาใช้ได้อย่างรวดเร็ว
2.จัดประสบการณ์เพื่อให้ข้อมูลใหม่และใช้คำถามหรือคำสั่งให้ผู้เรียนคิดหรือลงมือปฏิบัติเพื่อช่วยให้เกิดการเชื่อมโยงข้อมูลในสมอง

ตัวอย่าง การจัดกิจกรรมที่ส่งเสริมให้ผู้เรียนสร้างความรู้ด้วยตนเอง
1. กิจกรรมการจัดประสบการณ์เพื่อนำเสนอข้อมูลใหม่ ต้องเป็นสิ่งที่น่าสนใจ ท้าทายให้คิด ต้องไม่ยากหรือง่ายเกินไปสำหรับผู้เรียนที่จะทำความเข้าใจและเชื่อมโยงเข้ากับความรู้เดิม

ผู้สอนควรจะทำอย่างไร ? –ผู้สอนควรมีข้อมูลเกี่ยวกับความรู้เดิมของผู้เรียนเพื่อจัดประสบการณ์อย่างเหมาะสม วิเคราะห์สถานการณ์ให้รู้ว่า ข้อมูลส่วนใดเป็นจุดสำคัญที่ผู้เรียนต้องสังเกต เป็นจุดสำคัญที่จะทำให้เกิดความเข้าใจ แล้วตั้งประเด็นคำถาม หรือคำสั่งให้ผู้เรียนหาคำตอบ หรือปฏิบัติเพื่อให้ค้นพบคำตอบ

2. กิจกรรมการใช้คำถามหรือคำสั่งให้ผู้เรียนคิดหรือลงมือปฏิบัติเพื่อเชื่อมโยงความรู้/ข้อมูลในสมอง ในส่วนของการใช้คำถาม

ผู้สอนควรทำอย่างไร ? –  ศึกษาและฝึกฝนทักษะการใช้คำถามเพื่อช่วยกระตุ้นความคิดของผู้เรียน และใช้เทคนิคที่สำคัญในขณะตั้งคำถาม เช่น การถามย้ำให้ผู้เรียนหลายคนมีส่วนร่วมในการตอบคำถามเดียวกัน ดังนั้นคำถามจึงควรมีคำตอบที่ถูกได้หลายคำตอบ ให้เวลาผู้เรียนคิดก่อนตอบเพื่อให้ผูเรียนได้รวบรวมเรียบเรียงก่อนตอบ โดยทั่วไปใช้เวลาประมาณ 3-5 วินาที เมื่อผู้เรียนตอบคำถามเสร็จแล้วครูควรเสริมแรงด้วยวิธีการที่เหมาะสม หรือให้ข้อมูลย้อนกลับให้ผู้เรียนรู้ผลคำตอบของตนเองทันที และควรใช้คำถามเป็นระยะๆเพื่อช่วยผู้เรียนเชื่อมโยงความคิด

ในส่วนของการใช้คำสั่ง

ผู้สอนควรทำอย่างไร ? – ผู้สอนควรศึกษาให้เข้าใจพฤติกรรมย่อยของทักษะการคิดแบบต่างๆเพื่อนำมาใช้สร้างคำสั่ง นำทางให้คิด เช่น ผู้สอนต้องการฝึกทักษะการสังเกต ผู้สอนต้องเข้าใจก่อนว่า การสังเกตคือการทำอะไร ต้องทำพฤติกรรมใดจึงจะสังเกต เมื่อพบว่าต้องใช้ประสาทสัมผัสทั้งห้ารับรู้ข้อมูลแล้วบอกข้อมูลนั้นออกมา  การออกแบบคำสั่งให้ผู้เรียนฝึกทักษะการคิดต่างๆจะช่วยให้ผู้เรียนคิดได้เร็วขึ้น และสามารถสร้างความรู้ได้เร็วขึ้นด้วย

2. เทคนิคการจัดกิจกรรมที่ส่งเสริมให้ผู้เรียนทำงานร่วมกับคนอื่น

เมื่อผู้เรียนจะต้องทำงานร่วมกัน จึงจัดเก้าอี้ให้นั่งรวมกันเป็นกลุ่ม ไม่ใช่นั่งรวมกลุ่มกันแต่ต่างคนต่างทำงานของตัวเอง การจัดให้ผู้เรียนทำงานร่วมกัน ผู้สอนจะต้องกำกับดูแลให้สมาชิกในกลุ่มทุกคนมีบทบาทในการทำงาน

3. เทคนิคการจัดกิจกรรมที่ส่งเสริมให้ผู้เรียนนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน

ผู้เรียนต้องมีโอกาสนำความรู้ที่เรียนรู้มาไปใช้ในการดำเนินชีวิต สิ่งที่เรียนรู้กับชีวิตจริงจึงต้องเป็นเรื่องเดียวกัน ผู้สอนสามารถจัดกิจกรรมเพื่อส่งเสริมให้ผู้เรียนประยุกต์ใช้ความรู้ได้โดยสร้างสถานการณ์ให้ผู้เรียนต้องแก้ปัญหาและนำความรู้ที่เรียนมาประยุกต์ใช้ หรือให้แสดงความรู้นั้นออกมาในลักษณะต่างๆ เช่น จัดตำแหน่งสถานที่ต่างๆที่พบเห็นในชีวิตประจำวัน  แสดงรายละเอียดที่เรียนรู้จากการเรียนรายวิชาสิ่งแวดล้อม เป็นต้น

นอกจากนี้ยังมีแนวคิดเรื่องการบูรณาการที่ผู้สอนจะสามารถนำมาใช้เป็นเทคนิคในการจัดกิจกรรมกระตุ้นให้ผู้เรียนนำข้อมูลหลากหลายที่เกิดขึ้นจากการเรียนรู้ไปสัมพันธ์เชื่อมโยงกัน

การบูรณาการ หมายถึง การนำศาสตร์สาขาต่างๆที่มีความสัมพันธ์เกี่ยวข้องกันมาผสมผสานเข้าด้วยกัน


 

Comments

comments

This entry was posted in การผลิตบัณฑิต, กิจกรรม KM and tagged . Bookmark the permalink.

Comments are closed.